Voltica

Voltica je karaula-tvrđava koja se nalazi u Starom Selu, a podignuta je u doba vladavine knjaza Danila Petrovića 1854. godine. Ovaj izuzetni kulturni spomenik ima karakterističan stil gradnje na ’’volat’’. Odlikuje se debelim zidovima i obiljem puškarnica.

Poznato je zalaganje knjaza Danila kod francuskog cara Napoleona za dalju sudbinu Crne Gore, to jest njenih granica. Knjaz je uspio da kod kapetana Mušovića izdejstvuje da se u Župi sazida karaula koja bi služila za pregovore sa Turcima i slično. Poslije čuvene Grahovske bitke 1858. godine, kojom su Crnogorci zadivili čitavu Evropu, zapadne sile su se zainteresovale za Crnu Goru.

Godine 1859. godine došlo je do konačnog razgraničenja između Crne Gore i Turske i u razgraničenju, da Župa pripadne Crnoj Gori, sudbonosnu ulogu odigrala je karaula Voltica. Francuski i engleski predstavnici podržali su zahtjev crnogorskog predstavnika, da se kuća ne može graditi na tuđem zemljištu. Tako je 1859. godine Župa zvanično ušla u sastav Crne Gore, iako se zna da je ona ranije bila oslobođena od Turaka (1853. godine. Turski predstavnik Ali-paša branio je gledište da Župa treba da ostane i dalje u sastavu turske države. Razlog je bio jednostavan. Župa je bogat ratarsko-stočarski kraj a nalazila se na strateski važnom mjestu za očuvanje tadašnjeg Nikšića.

Kula, odnosno tvrđava, imala je dva topa i posadu od 20 vojnika. Bila je aktivna do 1880. godine, a nakon toga ju je kralj Nikola poklonio porodici Stojanović u čijem je posjedu i danas. Zidana je od poluobličastog kamena i oblutaka. Finiji komadi ugrađeni su u vratne otvore, puškarnice i uglove objekta. Pravougaonog je oblika sa dvije okrugle kule, ima prizemlje i sprat.Međutim, Tek 1962. godine, iseljeni su iz nje stanari i Voltica je renovirana i stavljena pod zaštitu države.

Iako se i dan danas nalazi na spisku zaštićenih spomenika prirode njena neposredna okolina i unutrašnjost kule su veoma zapušteni. Došlo je do odronjavanja velikog dijela gornjih spratova kule. Ovaj spomenik je prepušten samom sebi i zubu vremena iako za Župljane ima simboličnu i istorijsku vrijednost.